Phân biệt gà tre và gà rừng đá là kỹ năng đầu tiên và quan trọng nhất mà bất kỳ sư kê nào cũng cần phải nắm vững khi bước chân vào giới chơi gà cảnh hoặc gà đá. Việc nhầm lẫn giữa hai giống gà này không chỉ khiến người chơi mất tiền oan khi mua bán mà còn ảnh hưởng lớn đến quá trình huấn luyện và thi đấu sau này. Mặc dù cùng thuộc họ gà và có kích thước nhỏ bé, nhưng bản chất, tập tính và lối đá của chúng lại hoàn toàn khác biệt. Trong bài viết cùng Fun79 tìm hiểu cặn kẽ từng đặc điểm nhận dạng để trở thành một người chơi thông thái.
Tại sao cần phải phân biệt rõ gà tre và gà rừng?
Trước khi đi sâu vào chi tiết, chúng ta cần hiểu tầm quan trọng của việc nhận diện đúng giống. Gà rừng (Gallus gallus) là tổ tiên của các loài gà nhà, mang trong mình bộ gen hoang dã, sự nhanh nhẹn và bản năng sinh tồn mạnh mẽ. Trong khi đó, gà tre là giống gà bản địa của khu vực Nam Bộ Việt Nam, đã được thuần hóa lâu đời, nổi tiếng với sự lì lợm và hiếu chiến.
Việc phân biệt gà tre và gà rừng đá chính xác sẽ giúp bạn:
- Định hình lối chơi: Gà rừng thường đá chạy xe, đá mé, trong khi gà tre thiên về đá nạp, đá cựa và lì đòn hơn.
- Chế độ dinh dưỡng: Gà rừng cần chế độ ăn gần với tự nhiên để giữ lửa, còn gà tre cần dinh dưỡng cao để tăng bo, tăng tải.
- Tránh bị lừa đảo: Nhiều thương lái thường lai tạo F1, F2 để bán với mác “gà rừng rặt” nhằm trục lợi.
Tại cộng đồng Fun79, chúng tôi luôn khuyến khích người chơi trang bị kiến thức nền tảng vững chắc để có những trải nghiệm đam mê trọn vẹn nhất.
Tiêu chí phân biệt gà tre và gà rừng đá qua ngoại hình
Ngoại hình là yếu tố trực quan nhất để nhận biết. Dù gà lai có tinh vi đến đâu, những đặc điểm gen trội của gà rừng rặt vẫn có những nét riêng biệt khó mà sao chép hoàn toàn lên gà tre thuần.
Nhận biết qua phần đầu và mặt (Mào, Tích, Tai)
Đây là điểm dễ quan sát nhất khi phân biệt gà tre và gà rừng đá.
- Gà rừng rặt: Đầu gà rừng thường nhỏ, thon gọn, tạo cảm giác rất nhanh nhẹn. Điểm đặc trưng nhất là phần tai (tích). Gà rừng rặt 100% thường có tích tai màu trắng đục rất rõ (như miếng sứ ốp vào). Mào (mồng) của gà rừng thường là mồng lá nhỏ, dựng đứng và có màu đỏ tươi rực rỡ. Mắt gà rừng rất tinh anh, lồi nhẹ, toát lên vẻ hoang dã và cảnh giác cao độ.
- Gà tre: Đầu gà tre to hơn một chút so với tỷ lệ cơ thể nếu so với gà rừng. Mào của gà tre đa dạng hơn, có thể là mồng lá, mồng trích hoặc mồng dâu tùy dòng. Tích gà tre thường có màu đỏ, ít khi có màu trắng thuần khiết như gà rừng (trừ các dòng lai). Khuôn mặt gà tre toát lên vẻ “lì” và dạn dĩ hơn, không quá sợ sệt khi gặp người.
Sự khác biệt về bộ lông và màu sắc
Bộ lông là “chiếc áo” giúp gà rừng ngụy trang và hấp dẫn bạn tình, nên nó có cấu tạo rất đặc biệt.
- Gà rừng: Lông gà rừng thường có màu sắc cố định (thường là màu điều – đỏ đen). Lông bờm cổ và lông mã lưng rất dài, suôn mượt và có màu đỏ cam rực rỡ, phủ xuống tận cánh và đuôi. Đặc biệt, lông đuôi gà rừng khá thưa nhưng dài, gồm 2 cọng lông chủ vổng lên và cong xuống hình vòng cung rất đẹp mắt, các lông phụ xòe ra như nan quạt nhưng gọn gàng.
- Gà tre: Màu sắc lông của gà tre vô cùng phong phú, từ ô, điều, chuối, khét, nhạn (trắng), đến bông, ngũ sắc… Lông gà tre thường dày hơn, ôm sát thân (đối với dòng đá) hoặc xòe rộng (đối với dòng cảnh). Lông đuôi gà tre thường dày, bản lông to hơn và xòe rộng hơn so với gà rừng.
Phân biệt qua chân và cựa
Dân chơi gà sành sỏi thường nhìn vào chân để đoán tông dòng. Đây là yếu tố the chốt trong việc phân biệt gà tre và gà rừng đá.
- Chân gà rừng: Chân gà rừng rặt có đặc điểm là rất nhỏ, thon, và đặc biệt là màu chì (xanh đá) hoặc xám đen. Cựa gà rừng thường nhọn, sắc và đen bóng, mọc dài khá nhanh. Vảy chân gà rừng thường mỏng và sát.
- Chân gà tre: Chân gà tre có xương to hơn, màu sắc đa dạng (vàng, trắng, xanh, chì…). Cựa gà tre phát triển chậm hơn so với gà rừng ở cùng độ tuổi. Nếu bạn thấy một con gà có chân màu vàng nghệ rực rỡ, khả năng cao đó là gà tre hoặc gà lai, hiếm khi là gà rừng rặt.
Phân biệt qua tiếng gáy và tập tính sinh hoạt
Nếu ngoại hình có thể bị lai tạp, thì tiếng gáy và bản năng là thứ “gen” khó giấu giếm nhất.
Tiếng gáy đặc trưng
Tiếng gáy là “chữ ký” âm thanh của mỗi loài.
- Gà rừng: Tiếng gáy của gà rừng rất đặc biệt, thường ngắn, gọn và thanh. Âm cuối thường bị ngắt đột ngột (cụt lủn). Tiếng gáy nghe rất vang, có tính khiêu khích cao trong môi trường hoang dã để đánh dấu lãnh thổ.
- Gà tre: Tiếng gáy của gà tre dài hơn, ngân nga hơn và có độ trầm bổng rõ rệt. Âm vực rộng và kéo dài ở cuối hơi. Nghe tiếng gáy gà tre thường có cảm giác “gắt” và hiếu chiến nhưng không thanh thoát bằng gà rừng.
Tập tính và độ dạn người
- Gà rừng: Bản tính hoang dã khiến chúng rất nhát người. Khi thấy người lạ hoặc tiếng động mạnh, phản xạ đầu tiên của gà rừng là bay vút lên cao hoặc chui lủi vào bụi rậm để trốn. Việc thuần hóa gà rừng rặt tốn rất nhiều công sức và thời gian. Chúng bay rất giỏi, cánh khỏe.
- Gà tre: Gà tre dạn người hơn rất nhiều. Chúng có thể đi lại tự nhiên trong sân vườn, thậm chí là đu bám theo chủ để đòi ăn. Gà tre có tính bảo vệ lãnh thổ cao nhưng không bỏ chạy mà thường xù lông đe dọa.
So sánh lối đá và khả năng chiến đấu
Đối với các anh em đam mê bộ môn đá gà, việc phân biệt gà tre và gà rừng đá qua lối đá là cực kỳ quan trọng để chọn kèo hoặc chọn gà nuôi.
Lối đá của gà rừng
Gà rừng đá rất nhanh, nhưng thường không bền sức. Lối đá của chúng mang tính “du kích”.
- Ưu điểm: Bay rất cao, ra đòn chớp nhoáng, chính xác và sử dụng cựa rất “hiểm”. Chúng thường nhắm vào mắt và đầu đối thủ.
- Nhược điểm: Khả năng chịu đòn kém. Nếu bị trúng cựa hoặc bị áp đảo, gà rừng rất dễ bỏ chạy (rót). Chúng không có độ lì lợm “chết bỏ” như gà nòi hay gà tre lai. Do đó, gà rừng thường ít được dùng trong các sới chuyên nghiệp mà chủ yếu để lai tạo lấy gen nhanh nhẹn.
Lối đá của gà tre
Gà tre, đặc biệt là các dòng gà tre lai Mỹ, Asil, hay gà tre Tân Châu thuần dưỡng để đá, có lối đá đa dạng hơn.
- Ưu điểm: Tốc độ tốt (tuy có thể chậm hơn gà rừng một chút), nhưng bù lại lực đá rất nặng (bo lớn). Gà tre có khả năng nạp (đá chặn), chà (đá dồn) và đặc biệt là độ lì đòn rất cao. Chúng có thể chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.
- Kỹ thuật: Gà tre biết tận dụng nhiều thế đá: đá mé, đá hầu, đá vỉa…
Tại Fun79, chúng tôi nhận thấy xu hướng hiện nay là lai tạo giữa gà tre và gà rừng (F1, F2) để tạo ra những chiến kê hội tụ đủ: Tốc độ của gà rừng và sự lì lợm của gà tre.
Cách chọn gà để nuôi: Nên chọn Gà Tre hay Gà Rừng?
Câu trả lời phụ thuộc vào mục đích của bạn.
1. Nuôi làm cảnh, nghe gáy: Nếu bạn thích vẻ đẹp hoang sơ, tiếng gáy thanh thót và sự độc lạ, gà rừng là lựa chọn số 1. Tuy nhiên, bạn cần có không gian rộng, nhiều cây cối và kiên nhẫn thuần dưỡng.
2. Nuôi để đá, thi đấu: Gà tre hoặc gà lai (F1, F2) là lựa chọn tối ưu. Gà tre dễ nuôi, dễ chăm sóc, ít bệnh vặt hơn gà rừng và quan trọng là có bản lĩnh thi đấu tốt. Nếu bạn mới tập chơi, hãy bắt đầu với một chú gà tre tơ.
3. Nuôi để lai tạo: Nhiều sư kê chọn nuôi gà rừng trống rặt để đạp mái với gà tre mái, nhằm tạo ra thế hệ con lai có gen trội về tốc độ và sự tinh ranh. Đây là cách làm phổ biến để tạo ra những “sát thủ” trên sới gà.
Những lưu ý khi chăm sóc gà tre và gà rừng
Dù bạn đã biết cách phân biệt gà tre và gà rừng đá, nhưng kỹ thuật chăm sóc cũng có sự khác biệt lớn cần lưu ý.
- Với gà rừng: Hạn chế nhốt lồng quá chật hẹp ngay từ đầu, gà dễ bị stress, đập đầu vào lồng dẫn đến toác đầu hoặc gãy mỏ. Thức ăn nên bổ sung thêm côn trùng (dế, sâu), rau xanh để giống với môi trường tự nhiên. Cần tiêm phòng đầy đủ vì gà rừng mang mầm bệnh hoang dã nhưng cũng dễ nhiễm bệnh từ gia cầm nhà.
- Với gà tre: Có thể nuôi nhốt hoặc thả lan tùy ý. Chế độ ăn cần nhiều thóc, gạo, mồi tươi (thịt bò, lươn) để tăng cơ bắp. Gà tre cần được tập luyện (xổ, chạy lồng) thường xuyên để giữ phom dáng và thể lực sung mãn.
Một sai lầm người mới hay mắc phải là áp dụng chế độ “ốp” gà đá của gà nòi cho gà rừng, khiến gà rừng bị “bể” (hư gà) vì chúng không chịu nổi cường độ ép cân và tập luyện quá gắt gao.
Kết luận
Việc phân biệt gà tre và gà rừng đá không chỉ dựa trên một đặc điểm đơn lẻ mà là sự tổng hòa của ngoại hình, tiếng gáy, tập tính và lối đá. Gà rừng mang vẻ đẹp hoang dã, nhanh nhẹn, trong khi gà tre mang sự dũng mãnh, lì lợm và đa dạng sắc màu.